Tarih: 15 Ekim 2026 Perşembe 15:07

 CHP Adana Milletvekili, TBMM Başkanlık Divanı Üyesi Dr. Müzeyyen Şevkin’in narenciye üreticilerinin yaşadığı sorunların araştırılması amacıyla Meclis’e sunduğu araştırma önergesi, CHP Grubu önerisi olarak TBMM Genel Kurulu’nda görüşüldü. Önergenin gerekçelerini CHP Grubu adına açıklayan Dr. Şevkin, konuşması sırasında torbadaki portakal, limon ve mandalinaları kürsüye boşaltarak Çukurova’nın üreticisinin yaşadığı ekonomik çıkmaza dikkat çekti. Üreticinin bahçede zarar ettiğini, tüketicinin ise aynı ürünü pazarda ve markette yüksek fiyatlarla almak zorunda kaldığını vurgulayan Dr. Şevkin, iktidara somut destek çağrısında bulundu.

“ÇUKUROVA’NIN ÇİFTÇİSİ KAN AĞLIYOR!”

Türkiye’nin narenciye üretiminde başı çeken Çukurova’da üreticinin ağır bir ekonomik darboğazla karşı karşıya olduğunu belirten Dr. Müzeyyen Şevkin, “Adana’dan, Hatay’dan, Mersin’den çiftçinin sesi, gözü, kulağı olmak için buradan haykırıyoruz. Narenciye üreticimiz kan ağlıyor!” dedi.

Türkiye’de yılda yaklaşık 6 milyon ton narenciye ve 2 milyon ton limon üretildiğini, üretimin yaklaşık yüzde 80’inin Çukurova’da gerçekleştirildiğini belirten Dr. Şevkin, bu büyük üretim gücüne rağmen çiftçinin emeğinin karşılığını alamadığını söyledi.

“MALİYET ARTIYOR, ÜRÜN DALINDA KALIYOR”

Mazot, gübre, elektrik ve zirai ilaç fiyatlarındaki artışın üreticiyi çıkmaza sürüklediğini kaydeden Dr. Şevkin, limonda kilogram başına üretim maliyetinin 20 lirayı aştığını, dönüm başına maliyetin ise 15 bin liraya ulaştığını ifade etti. Sezon başında 8-12 lira seviyesinde olan limonun bahçe fiyatının 5 liraya kadar gerilediğini, erkenci mandalinanın 5-7 liradan satıldığını, bazı türlerde fiyatın 2 liranın altına düştüğünü belirten Dr. Şevkin, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bir limon bahçesi yıllarca emek istiyor, yıllarca meyve vermesini bekliyorsunuz. Ama ürün para etmiyor. Bahçeye işçi soktuğunuzda, toplama masrafını bile karşılayamıyorsunuz. Üretici, binbir emekle yetiştirdiği ürünü dalında çürümeye terk ediyor. Bu nasıl bir düzendir?”

“DALINDA 5 LİRA, PAZARDA 30-40 LİRA!”

Üretici ile tüketici arasındaki fiyat uçurumuna dikkat çeken Dr. Şevkin, aynı ürünün pazarda ve markette 30-40 liraya satıldığını belirterek üreticinin de tüketicinin de mağdur edildiğini vurguladı.

Dr. Şevkin, “Üretici ucuza satamadığı için değil, ürününü maliyetinin altında satmak zorunda kaldığı için zarar ediyor. Tüketici ise yüksek fiyatlar nedeniyle narenciyeye ulaşamıyor. Üretici kazanamıyor, tüketici alamıyor. Bu tablonun sorumluluğu görmezden gelinemez!” ifadelerini kullandı.

“MERSİN LİMANI’NDAKİ MALİYETLER İHRACATI ZORLUYOR”

Narenciye üreticisinin yalnızca tarımsal maliyetlerle değil, ihracat sürecindeki yüksek giderlerle de mücadele ettiğini belirten Dr. Şevkin, Mersin Limanı’ndaki elleçleme ve ücretlendirme uygulamalarının yeniden ele alınmasını istedi.

Liman hizmetlerinde indirme, bindirme, forklift ve konteyner kiralama gibi 27 ayrı kalemde ücret alındığını, dolar üzerinden uygulanan fiyatlandırmanın üretici ve ihracatçının yükünü artırdığını dile getiren Dr. Şevkin, Mersin Deniz Ticaret Odası’nın görüşlerinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Limanların özelleştirilmesi sürecinde dile getirdikleri uyarıları hatırlatan Dr. Şevkin, “Limanlar bu ülkenin üreticisine hizmet etmeli. İhracatçının önüne yeni maliyetler çıkaran uygulamalar, Çukurova’nın emeğine ve Türkiye’nin ihracatına zarar veriyor” dedi.

“LOJİSTİK KRİZİ ÇİFTÇİNİN CEBİNDEN ÇIKIYOR”

İklim krizi, zirai don ve kuraklığın yanı sıra yanlış ekonomi ve dış ticaret politikalarının da üreticiyi olumsuz etkilediğini kaydeden Dr. Şevkin, Karadeniz hattındaki gemi trafiğine ilişkin aksaklıkların ihracat maliyetlerini katladığını belirtti.

Deniz yoluyla yaklaşık 3 bin dolara yapılabilecek bir sevkiyatın kara yoluyla tır başına 9-10 bin dolara mal olabildiğine dikkat çeken Dr. Şevkin, aradaki farkın doğrudan üreticinin ve ihracatçının sırtına yüklendiğini ifade ederek, “İhracat tıkanınca iç piyasa da darbe alıyor. Ürün elde kalıyor, fiyatlar üretici aleyhine geriliyor. Bunun bedelini yine çiftçimiz ödüyor. Hatay Erzin-Dörtyol demiryolu güzergâhları devreye alınmalı, Çin, Uzak Doğu ve Orta Doğu pazarlarına yönelik yeni ihracat kanalları açılmalıdır” diye konuştu.

“YILLARIN EMEĞİ AĞAÇLAR SÖKÜLEREK YOK EDİLİYOR!”

Üreticinin zarar nedeniyle narenciye ağaçlarını sökmek zorunda kaldığını belirten, benzer tablonun daha önce süt, zeytin ve zeytinyağında da yaşandığını hatırlatan, tarımda sürdürülebilirliğin tehlikeye girdiğini vurgulayan Dr. Şevkin, “Bugün üretici para kazanamadığı için ağacını söküyor. Yarın bu ülkede limon ve narenciye bulmakta zorlanırsak bunun sorumlusu kim olacak? Tarımı ve üreticiyi korumak, ülkenin geleceğini korumaktır” dedi.

MÜZEYYEN ŞEVKİN’DEN 5 SOMUT ÇÖZÜM ÖNERİSİ

Narenciye üreticisinin sorunlarını gündeme getirmenin yanı sıra çözüm önerilerini de sıralayan CHP’li Dr. Müzeyyen Şevkin, iktidara şu çağrılarda bulundu:

“Ton başına en az 5 bin lira doğrudan destek: Narenciye üreticisine acilen doğrudan destek sağlanmalı. Borçlara faizsiz erteleme: Üreticilerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçları en az iki yıl süreyle faizsiz ertelenmeli. İç tüketim artırılmalı: Kamu kurumlarında ve fabrikalarda haftada en az bir gün narenciye suyu tüketimi teşvik edilerek üreticiye yeni bir pazar oluşturulmalı. Demiryolu ve lojistik desteği sağlanmalı: Hatay Erzin-Dörtyol demiryolu güzergâhları devreye alınarak ihracat maliyetleri düşürülmeli. Yeni ihracat pazarları açılmalı: Çin, Uzak Doğu ve Orta Doğu pazarlarına yönelik ihracat olanakları geliştirilmeli.”

“ÇİFTÇİ DESTEKLENİRSE TÜKETİCİ DE NEFES ALIR!”

Tarımsal üretimin ve çiftçinin desteklenmesinin yalnızca üreticinin değil, bütün ülke ekonomisinin yararına olduğunu vurgulayan Dr. Şevkin, “Çiftçiyi desteksiz bırakmayın. Ülke ekonomisini bu şekilde büyütemezsiniz. Üreticinin sesini duyun. Çiftçi desteklenirse tüketici de nefes alır, ülke ekonomisi de rahat eder. Çukurova’nın bereketli topraklarında üretim yapan çiftçimizin emeğinin karşılığını alması için mücadelemizi sürdüreceğiz” ifadelerini kullandı.

Görüşmelerin ardından CHP’nin grup önerisi olarak Dr. Müzeyyen Şevkin’in hazırladığı ve gerekçelerini açıkladığı ‘Araştırma Önergesi’ AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.