Tarih: 3 Kasım 2026 Salı 17:31

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde (NGS), Dünya Nükleer Operatörleri Birliği’nin (WANO) yürüttüğü işletme öncesi eş değerlendirme çalışması tamamlandı. Uluslararası ekip, birinci güç ünitesinin devreye alınmasına ve sonraki işletme dönemine yönelik hazırlıkları değerlendirdi.

Değerlendirmenin iki hafta süren ana aşamasına Belarus, Bulgaristan, Çin, Rusya, Slovakya ve ABD’den 17 uzman katıldı. Uzmanlar, WANO’nun Moskova, Paris, Atlanta ve Şanghay’daki bölgesel merkezlerinin yanı sıra Kursk NGS, Smolensk NGS, Novovoronej NGS ve Leningrad NGS (Rusya), Belarus NGS, Kozloduy NGS (Bulgaristan), Bohunice NGS (Slovakya) ve El-Dabaa NGS (Mısır) gibi nükleer güç santrallerinde görev yapan kişilerden oluştu.

İkinci hafta ekibe WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov ile nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi AnatoliyBondar da katıldı. Uzmanlar işletme dokümanlarını inceledi, personelin çalışmalarını gözlemledi ve santral tesislerinde saha incelemeleri yaptı. Değerlendirmede ekipmanların durumu, işletme ve bakım çalışmalarının organizasyonu, organizasyon yapısı, personel eğitimi, acil durumlara hazırlık, yangından ve radyasyondan korunma ile mühendislik desteği ele alındı. Daha önce gerçekleştirilen ayrı bir aşamada ise ana kontrol odası vardiya ekiplerinin tam ölçekli simülatördeki çalışmaları incelenmişti.

Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh, konu ile ilgili yaptığı açıklamada: “Akkuyu Nükleer, Akkuyu NGS’nin tüm yaşam döngüsü boyunca işletmeci kuruluş olarak görev yapacak. Bu nedenle ilk güç ünitesinin devreye alınmasına hazırlanırken,santralin gelecekte güvenliği, güvenilirliği ve verimli işletilmesini odağımıza alıyoruz. Projeyi hayata geçirirken dünya nükleer sektörünün geliştirdiği ileri uluslararası uygulama ve yaklaşımları sistemli biçimde benimsiyoruz. WANO’nun işletme öncesi eş değerlendirmesi, bu çalışmaların önemli bir parçası. Bu değerlendirme sayesinde bağımsız bir uzman değerlendirmesinden yararlanabiliyor, meslektaşlarımızla deneyim paylaşabiliyor ve üretim süreçlerini daha da iyileştirebileceğimiz alanları belirleyebiliyoruz. WANO ekibine profesyonel çalışmaları, yapıcı diyalogları ve değerli önerileri için teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

Bağımsız uzmanlar, değerlendirme sonucunda Akkuyu NGS’nin güçlü 5 yönünü belirledi. Bunlardan ikisi personel eğitimiyle ilgili oldu. Uzmanlar, tam ölçekli simülatörün güç ünitesinin mevcut durumuyla uyumlu tutulduğunuve ünitede yapılan tüm değişikliklerin simülatör modeline hızla yansıtıldığını belirledi. Türk mühendislerin aldığı kapsamlı eğitim de Türk ve Rus uzmanlar için ortak bir mesleki ortam oluşmasına katkı sağlaması açısından güçlü yönler arasında değerlendirildi.

Uzmanların güçlü yönler arasında gösterdiği bir diğer uygulama da santralin inşaat aşamasındaki etkin konfigürasyon yönetimi oldu. Bu, özel bir yazılımın tasarım dokümantasyonunu ve ekipman montajına ilişkin verileri tek bir bilgi kaynağında bir araya getirmesini kapsıyor. Böylece sistem ve ekipmanların sahadaki mevcut durumunun tasarım gereklerine uygunluğu kontrol edilebiliyor.

Kimya alanında ise kimyasal yöntemlerle demineralize su üretimini optimize eden çözümler öne çıktı. Sahanın orman ve arazi yangınlarına karşı çok katmanlı koruma sistemi de güçlü yönlerden biri olarak değerlendirildi. Bu sistem; yangınların erken tespitini, mevsimsel önleyici tedbirleri ve gönüllü itfaiye ekiplerinin katılımını içeriyor.

WANO Moskova Merkezi Direktörü Vasiliy Aksenov şunları vurguladı: “İşletme öncesi eş değerlendirmenin temel amacı, santral ekibinin işletme dönemine ne ölçüde hazır olduğunu belirlemektir. Ünite personeli nükleer güvenlikten, radyasyon güvenliğinden ve teknik güvenlikten sorumludur. Bu nedenle sürekli eğitim, ekipmana hâkimiyet ve vardiya ekiplerinin uyum içinde çalışması özel önem taşıyor. Diğer santrallerin deneyimleri, üzerinde durulması gereken konuların önceden belirlenmesine yardımcı oluyor. Akkuyu NGS uzmanlarının, yeni güç ünitelerinin kısa süre önce devreye alındığı santrallere yapacağı ziyaretler de dâhil olmak üzere, deneyim paylaşımını sürekli desteklemeye hazırız.”
Nükleer sektör danışmanı ve Belarus NGS Başmühendisi AnatoliyBondar da şunları söyledi:
“Akkuyu NGS ekibi, devreye alma çalışmalarında şimdiden önemli sonuçlar elde etti. Eş değerlendirme başladığında, birinci güç ünitesindeki devreye alma çalışmalarının hidrolik test aşaması tamamlanmıştı. Bu da ünite sistemlerinin sonraki devreye alma işlemleri için yüksek bir hazırlık düzeyine ulaştığını gösteriyor. Akkuyu’daki meslektaşlarımızla yürüttüğümüz çalışmalar, mesleki deneyimlerimizi paylaşmak için değerli bir fırsat sundu. İşletmeye ilişkin konuları açıkça tartıştık, deneyimlerimizi paylaştık ve olası çözümleri birlikte ele aldık. Bu çalışmalar her iki tarafın uzmanları için de yararlı oldu. Değerlendirme sırasında hazırlanan öneriler, Akkuyu NGS ekibinin işletme faaliyetlerini daha da iyileştirebileceği alanları belirlemesine yardımcı olacak.”

Uzmanlar, santralin değerlendirme sürecindeki açık yaklaşımını da vurguladı. Santralin bu süreçteki açıklık düzeyi, WANO kriterlerine göre üst düzey olarak değerlendiriliyor. Ekip, Akkuyu NGS çalışanlarının birbirlerine duyduğu yüksek saygıyı nükleer güvenlik kültürünün en güçlü özelliklerinden biri olarak değerlendirdi.

Uluslararası ekip, kapanış toplantısında değerlendirme sonuçlarını Akkuyu NGS yönetimine sundu. Uzmanların önerileri, düzeltici faaliyetlerin hazırlanmasınave iş süreçlerinin optimize edilmesine temel oluşturacak.

Bağımsız uzmanlardan oluşan WANO temsilcileri, dünyadaki tüm nükleer santrallerde benzer süreçleri yürütüyor. WANO’nun raporları, nükleer santraller için tavsiye niteliği taşıyor.